Gold price – गेल्या काही वर्षांत सोन्याच्या किमतींनी अभूतपूर्व उंची गाठली होती. लग्नसमारंभ, सणासुदीची खरेदी किंवा सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून सोन्याकडे पाहणाऱ्या ग्राहकांना प्रत्येक वेळी वाढत्या दरांचा सामना करावा लागला. एका टप्प्यावर तर प्रति तोळा दर जवळपास १.८४ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचला होता, ज्यामुळे अनेक कुटुंबांनी खरेदी पुढे ढकलण्याचा निर्णय घेतला.
सोन्याच्या या झपाट्याने वाढलेल्या किमतींमुळे मध्यमवर्गीय कुटुंबांवर विशेष ताण पडला. मुलीच्या लग्नासाठी दागिने खरेदी करणाऱ्या पालकांना मोठा आर्थिक बोजा सहन करावा लागला. गुंतवणूकदारांनाही उच्च दरांमुळे योग्य वेळेची वाट पाहावी लागत होती.
मात्र फेब्रुवारीच्या सुरुवातीपासून बाजारात वेगळे चित्र दिसू लागले. केवळ दोन आठवड्यांच्या कालावधीत सोन्याच्या दरात सुमारे ३६ हजार रुपयांची घट झाली. सध्या प्रति तोळा दर अंदाजे १,५६,२०० रुपयांवर स्थिरावलेला दिसत आहे.
महिनाभराच्या तुलनेत पाहिले तर सुमारे २४,५०० रुपयांची घट नोंदवली गेली आहे. टक्केवारीच्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, ही घट जवळपास १३.५० टक्के इतकी आहे. इतकी मोठी घसरण झाल्यानंतर बाजारात आशावादी वातावरण तयार झाले आहे.
तरीदेखील, सर्वसामान्यांसाठी हा दर अजूनही परवडणारा म्हणता येणार नाही. कारण सोनं हे नेहमीच महागडे गुंतवणूक साधन राहिले आहे. मात्र भविष्यात आणखी मोठी घसरण होऊ शकते का, हा प्रश्न आता चर्चेचा विषय ठरला आहे.
याच पार्श्वभूमीवर जागतिक बाजाराचे अभ्यासक आणि PACE 360 या संस्थेचे रणनिती तज्ज्ञ अमित गोयल यांनी धाडसी अंदाज व्यक्त केला आहे. त्यांच्या मते, जागतिक आर्थिक आणि राजकीय घडामोडींमुळे सोन्याच्या मागणीत बदल होण्याची शक्यता आहे. २०२७ च्या अखेरीस भारतात सोन्याचा दर प्रति तोळा १ लाख रुपयांपेक्षाही खाली येऊ शकतो, असे त्यांनी सूचित केले आहे.
हा अंदाज जाहीर होताच गुंतवणूकदार आणि ग्राहकांमध्ये चर्चेला उधाण आले. अनेकांनी याकडे मोठ्या संधीच्या दृष्टीने पाहण्यास सुरुवात केली आहे. विशेषतः लग्नासाठी सोनं खरेदी करण्याचा विचार करणाऱ्या कुटुंबांना यामुळे दिलासा मिळू शकतो.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावरच्या राजकीय घडामोडींचा सोन्याच्या दरावर मोठा परिणाम होतो. Bloomberg या वृत्तसंस्थेच्या अहवालानुसार, रशियातील Kremlin प्रशासन अमेरिकेसोबत पुन्हा आर्थिक संबंध प्रस्थापित करण्याच्या दिशेने विचार करत आहे.
जर मॉस्कोने डॉलरआधारित व्यवहार पुन्हा सुरू केले, तर जागतिक बाजारातील सोन्याची मागणी कमी होऊ शकते. गेल्या काही वर्षांत डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी अनेक देशांनी सोन्याचा साठा वाढवला होता. त्यामुळे सोन्याच्या किमतींना मोठी चालना मिळाली होती.
विशेषतः BRICS देशांनी पर्यायी व्यवहार प्रणाली विकसित करण्याचा प्रयत्न केला. डॉलरऐवजी इतर चलनांचा वापर वाढवण्याच्या धोरणामुळे मध्यवर्ती बँकांनी सोन्याची मोठ्या प्रमाणावर खरेदी केली. याचा थेट परिणाम म्हणजे जागतिक बाजारात सोन्याचे दर विक्रमी पातळीवर गेले.
मात्र जर पुन्हा डॉलरद्वारे व्यवहार वाढले आणि मध्यवर्ती बँकांनी सोन्याची खरेदी कमी केली, तर मागणी-पुरवठा समतोल बदलू शकतो. काही देशांकडून सोन्याची विक्री वाढल्यास दरांवर दबाव निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील स्थिती समजून घेण्यासाठी COMEX या कमॉडिटी एक्स्चेंजचा उल्लेख आवश्यक आहे. तज्ज्ञांच्या मते, येथे सोन्याचा दर प्रति औंस ३००० डॉलरपर्यंत खाली येऊ शकतो. सध्याच्या उच्चांकाच्या तुलनेत ही घसरण लक्षणीय मानली जाईल.
भारतातील दर आंतरराष्ट्रीय किमतींवर अवलंबून असतात. जर जागतिक स्तरावर दर कमी झाले, तर देशांतर्गत बाजारातही त्याचा परिणाम दिसू शकतो. त्या परिस्थितीत प्रति तोळा दर ९० हजार ते १ लाख रुपयांच्या दरम्यान येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
अर्थात, हे सर्व अंदाज आहेत आणि त्यामागे अनेक अटी आहेत. जागतिक अर्थव्यवस्था, डॉलरची ताकद, व्याजदर धोरणे आणि भू-राजकीय तणाव या सर्व घटकांवर अंतिम दिशा ठरणार आहे. त्यामुळे निश्चित निष्कर्ष काढणे अद्याप लवकर ठरेल.
सध्या ग्राहकांसमोर मोठा प्रश्न आहे – आत्ता सोनं खरेदी करावं की थांबावं? लग्न ठरलेली कुटुंबं आणि गुंतवणूकदार दोघेही संभ्रमात आहेत. दर आणखी खाली जाण्याची शक्यता असल्यास थांबणे फायदेशीर ठरू शकते, पण बाजारातील चढउतार अनिश्चित असतात.
तज्ज्ञांचा सल्ला असा आहे की सोन्याकडे दीर्घकालीन गुंतवणूक म्हणून पाहावे. अल्पकालीन चढउतारांवर आधारित निर्णय घेणे धोकादायक ठरू शकते. स्वतःची आर्थिक गरज, उपलब्ध निधी आणि उद्दिष्टे लक्षात घेऊनच खरेदी करणे योग्य ठरेल.
सोन्याची किंमत कमी झाली तर त्याचा सकारात्मक परिणाम मध्यमवर्गीय कुटुंबांवर होईल. मुलीच्या लग्नासाठी वर्षानुवर्षे बचत करणाऱ्या पालकांना मोठा दिलासा मिळेल. सणासुदीला दागिने खरेदी करणे पुन्हा सहज शक्य होईल.
गुंतवणूकदारांसाठीही ही मोठी संधी ठरू शकते. कमी दरात खरेदी करून दीर्घकालीन लाभ मिळवण्याची शक्यता निर्माण होईल. मात्र यासाठी संयम आणि योग्य वेळेची निवड आवश्यक आहे.
सध्याच्या घसरणीला काही विश्लेषक सुरुवात मानत आहेत. मात्र पुढील काही महिन्यांत जागतिक घडामोडी कशा घडतात यावर सर्व अवलंबून असेल. आर्थिक धोरणे, व्यापार करार आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध यांचा थेट परिणाम सोन्याच्या बाजारावर होतो.
एकंदरीत पाहता, सोन्याची चमक थोडी मंदावली असली तरी त्याचे महत्त्व कमी झालेले नाही. सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून त्याची ओळख कायम आहे. भविष्यात दर १ लाखांच्या खाली येतील का, हे पुढील काळात स्पष्ट होईल.
तोपर्यंत ग्राहकांनी घाईघाईत निर्णय न घेता बाजारातील हालचालींवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. विश्वासार्ह स्रोतांमधून माहिती घेऊनच खरेदी करावी. पुढील काही महिनेच ठरवतील – सोनं पुन्हा उंच भरारी घेणार की सर्वसामान्यांच्या आवाक्यात येणार.
